Social Science

સરકારનાં અંગો Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો: પ્રશ્ન 1.સત્તા વિશ્લેષનો સિદ્ધાંત એટલે શું?ઉત્તરસત્તા વિશ્લેષનો સિદ્ધાંત એટલે સત્તાઓને એકબીજથી અલગ રાખવાનો સિદ્ધાંત. સરકારનાં કાર્યો એકબીજાથી જુદાં હોય છે. તેથી એ કાયોને સરકારનાં ત્રણેય અંગો વચ્ચે વહેંચી દેવામાં આવ્યાં છે. સત્તા વિશ્લેષના સિદ્ધાંત અનુસાર કાયદા ઘડવાની સત્તા ધારાસભાને…

મૂળભૂત હકો, મૂળભૂત ફરજો અને રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો: પ્રશ્ન 1.બંધારણમાં સમાવિષ્ટ મૂળભૂત ફરજો વિશે જણાવો.ઉત્તર:ભારતના બંધારણમાં સમાવિષ્ટ મૂળભૂત ફરજો નીચે મુજબ છેઃ પ્રશ્ન 2.રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતોનું મહત્ત્વ દર્શાવો.અથવારાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો એટલે શું? એનું ધ્યેય શું છે? આ સિદ્ધાંતોનું મહત્ત્વ દર્શાવો.ઉત્તર:દેશના રાષ્ટ્રીય…

ભારતના રાજ્યબંધારણનું ઘડતર અને લક્ષણો Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં જવાબ આપો: પ્રશ્ન 1.ભારતના આમુખમાં કયા આદર્શો જણાવવામાં આવ્યા છે?ઉત્તર:ભારતના આમુખમાં જણાવેલા આદશ નીચે મુજબ છેઃ પ્રશ્ન 2.સાર્વત્રિક મુખ્ય વય મતાધિકાર કોને કહેવાય?ઉત્તરઃસાર્વત્રિક પુખ્ત વય મતાધિકાર એટલે 18 વર્ષ કે તેથી વધુ વયનો હોય, કાયદા દ્વારા ગેરલાયક…

ભારતમાં સ્વાતંત્ર્યોત્તર ભારત Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર જવાબ આપો: પ્રશ્ન 1.ભારત સંઘમાં દેશી રાજ્યોના વિલિનીકરણ અંગે સંક્ષેપમાં માહિતી આપો.અથવાદેશી રાજ્યોના એકીકરણ વિશે માહિતી આપો.ઉત્તર:સ્વરાજ્ય મળ્યું ત્યારે ભારતમાં નાનાં-મોટાં મળીને 562. દેશી રાજ્યો હતાં. પ્રશ્ન 2.હૈદરાબાદ અને જૂનાગઢનાં રાજ્યો ભારતીય સંઘમાં કેવી રીતે ભળ્યાં? સંક્ષેપમાં ચર્ચા કરો.ઉત્તર:હૈદરાબાદઃ…

1945 પછીનું વિશ્વ Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર જવાબ આપો: પ્રશ્ન 1.સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ(રાષ્ટ્રો)ના હેતુઓ જણાવો.ઉત્તર:સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ(રાષ્ટ્ર)ના હેતુઓ (ઉદ્દેશો) નીચે મુજબ હતા: પ્રશ્ન 2.બિનજોડાણની નીતિનો અર્થ સમજાવો.ઉત્તર:દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ પછી જગતમાં અમેરિકાતરફી લોકશાહી દેશોનું સત્તાજૂથ અને લશ્કરી જૂથ તથા સોવિયેત યુનિયનતરફી સામ્યવાદી સત્તાજૂથ અને લશ્કરી જૂથ એમ પરસ્પર વિરોધી…

ભારત : આઝાદી તરફ પ્રયાણ Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર જવાબ આપો: પ્રશ્ન 1.‘હિંદ છોડો’ ચળવળ અને એ ચળવળના વિવિધ બનાવો જણાવો.અથવાટૂંક નોંધ લખો: ‘હિંદ છોડો’ની લડતઉત્તર:ક્રિપ્સ દરખાસ્તો દ્વારા સાબિત થયું કે બ્રિટિશ સરકાર ભારત છોડવા માગતી નથી. તેમજ તે ભારતને સ્વરાજ્ય આપવાનો ઇરાદો ધરાવતી નથી. તે…

ભારતની રાષ્ટ્રીય ચળવળો Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ મુદાસર લખો: પ્રશ્ન 1.બહિષ્કાર આંદોલન અને સ્વદેશી ચળવળનાં સ્વરૂપ અને પરિણામોની ચર્ચા કરો.ઉત્તર:બહિષ્કાર આંદોલનનાં મુખ્ય ત્રણ લક્ષણો હતાં:1. સ્વદેશી અપનાવવું,2. વિદેશી માલનો બહિષ્કાર કરવો અને3. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ અપનાવવું. 1. સ્વદેશી અપનાવવું: બંગભંગના આંદોલનને એક ભાગરૂપે બંગાળમાં સ્વદેશી ચળવળ શરૂ…

નૂતન વિશ્વ તરફ પ્રયાણ Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ મુદાસર લખો: પ્રશ્ન 1.વૈશ્વિક મહામંદી(ઈ. સ. 1929 -1932)ના ઉદ્ભવની અસરો જણાવો.ઉત્તર:વૈશ્વિક મહામંદી(ઈ. સ. 1929 – 1932)ની અસરો નીચે મુજબ હતી: પ્રશ્ન 2.દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધના ઉદ્ભવ માટેની જવાબદાર પરિબળોની ચર્ચા કરો.ઉત્તર:દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધના ઉદ્ભવ માટેનાં જવાબદાર પરિબળો નીચે મુજબ હતાં: 1.…

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ અને રશિયન ક્રાંતિ Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ મુદાસર લખો: પ્રશ્ન 1.પશ્ચિમ યુરોપ, એશિયા અને આફ્રિકામાં સંસ્થાની સ્થાપવાની પ્રક્રિયા વર્ણવો.ઉત્તર:1. પશ્ચિમ યુરોપમાં સ્થપાયેલાં સંસ્થાનો પશ્ચિમ યુરોપનાં રાષ્ટ્રો સામ્રાજ્યવાદી ભાવના ધરાવતાં હતાં. તેમણે તેમનાં પડોશી રાષ્ટ્રો પર પણ સત્તા જમાવી હતી. 2. એશિયામાં સ્થપાયેલાં સંસ્થાનોઃ ઇંગ્લેન્ડે…

ભારતમાં બ્રિટિશ સત્તાનો ઉદય Textbook Questions and Answers 1. નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં જવાબ લખો: પ્રશ્ન 1.યુરોપિયન પ્રજાને ભારત આવવાનો જળમાર્ગ શોધવાની ફરજ પડી. આ વિધાન સમજાવો.ઉત્તર:પ્રાચીન કાળથી પશ્ચિમના દેશો અને ભારત વચ્ચે મોટા પાયા પર વેપારધંધો ચાલતો હતો. એ સમયે યુરોપનાં બજારોમાં ભારતનાં મરી-મસાલા, તેજાના, મલમલ, રેશમી કાપડ, ગળી તેમજ…